Kiểm thử chấp nhận người dùng (UAT) là gì? Cách thức thực hiện.

Kiểm thử chấp nhận người dùng (UAT) là một phần quan trọng trong quản lý dự án, vì nó giúp đảm bảo rằng phần mềm hoặc hệ thống đang được phát triển đáp ứng các yêu cầu và mong đợi của người dùng cuối hoặc khách hàng. Hãy cùng Cole tìm hiểu kỹ hơn về UAT trong bài viết dưới đây.

Kiểm thử chấp nhận người dùng (UAT) là gì? Ai sẽ là người thực hiện?

User acceptance testing (UAT) – Thử nghiệm chấp nhận của người dùng còn được gọi là thử nghiệm ứng dụng hoặc thử nghiệm người dùng cuối, là một giai đoạn phát triển phần mềm trong đó phần mềm được thử nghiệm trong thế giới thực bởi đối tượng dự định của nó. UAT thường là giai đoạn cuối cùng của quá trình kiểm thử phần mềm và được thực hiện trước khi phần mềm được kiểm thử được phát hành ra thị trường dự kiến. Mục tiêu của UAT là đảm bảo phần mềm có thể xử lý các tác vụ trong thế giới thực và thực hiện theo các thông số kỹ thuật phát triển.

Trong UAT, người dùng có cơ hội tương tác với phần mềm trước khi phát hành chính thức để xem liệu có tính năng nào bị bỏ qua hoặc liệu nó có chứa bất kỳ lỗi nào không. UAT có thể được thực hiện nội bộ với các tình nguyện viên, bởi các đối tượng thử nghiệm trả phí sử dụng phần mềm hoặc bằng cách cung cấp phiên bản thử nghiệm để tải xuống dưới dạng dùng thử miễn phí. Kết quả từ những người thử nghiệm ban đầu sẽ được chuyển tiếp đến các developers, những người thực hiện những thay đổi cuối cùng trước khi phát hành, thương mại hóa phần mềm.

UAT có hiệu quả trong việc đảm bảo chất lượng về thời gian và chi phí phần mềm, đồng thời tăng tính minh bạch với người dùng. UAT cũng cho phép developers làm việc với các trường hợp và dữ liệu thực tế. Nếu thành công, quy trình này có thể xác thực các yêu cầu kinh doanh.

Người dùng cuối thường thực hiện user acceptance testing. Họ là nhóm hiệu quả nhất để kiểm thử phần mềm theo hình thức này vì họ biết chính xác phần mềm sẽ được sử dụng hàng ngày như thế nào và những thay đổi nào cần thực hiện để phù hợp với việc sử dụng hàng ngày này.

Các internal functional experts cũng đóng một vai trò trong UAT vì họ giúp định hình các chu trình UAT và quản lý kiểm thử cũng như diễn giải kết quả.

Mục đích của việc thực hiện kiểm thử chấp nhận người dùng

User acceptance testing xác nhận thử nghiệm được thực hiện ở cuối chu kỳ phát triển. Nó thường được hoàn thành sau unit testing, quality assurance, system testing và integration testing. Phần mềm có thể trải qua các giai đoạn thử nghiệm khác và có đầy đủ chức năng nhưng vẫn có thể không đáp ứng được yêu cầu nếu nó không được người dùng dự định đón nhận nồng nhiệt.

Điều này có thể xảy ra nếu các developers không xác định rõ ràng các yêu cầu phần mềm, nếu một số sửa đổi nhất định được thực hiện trong quá trình phát triển đã làm thay đổi phạm vi của dự án hoặc nếu phần mềm chưa sẵn sàng để thử nghiệm trong môi trường thực tế. Nhìn chung, UAT bảo vệ khỏi trường hợp các sản phẩm phần mềm bị lỗi, không hiệu quả hoặc chưa hoàn thiện được phát hành.

Để có hiệu quả, UAT phải được thực hiện kỹ lưỡng và phản ánh yêu cầu của người dùng, đồng thời xác định các vấn đề tiềm ẩn chưa được phát hiện trong các thử nghiệm trước đó. Nếu không có UAT, phần mềm được thử nghiệm có thể được phát hành có lỗi hoặc thiếu mục tiêu được xác định rõ ràng cho người dùng cuối. Những vấn đề này có thể tốn kém và có khả năng gây tổn hại đến danh tiếng của software vendor.

Các dạng user acceptance testing bạn cần biết

Nhiều loại thử nghiệm phần mềm đủ điều kiện là user acceptance testing. Những thử nghiệm này bao gồm:

• Beta testing: Phần mềm được trao cho các nhóm người dùng cuối để đánh giá nó theo mục đích đã định và cung cấp phản hồi cho các developers để cải tiến.
• Black box testing: Người dùng cuối kiểm tra các chức năng phần mềm cụ thể mà không nhìn thấy code nội bộ.
• Operational acceptance testing: Trọng tâm là quy trình làm việc được xác định trước cho phần mềm và mức độ sẵn sàng vận hành, chẳng hạn như khả năng tương thích, độ tin cậy và độ ổn định của sản phẩm.
• Contract acceptance testing: Phần mềm được kiểm thử dựa trên các tiêu chí và thông số kỹ thuật cụ thể mà project team xác định trong hợp đồng của họ.
• Regulation acceptance testing: Thử nghiệm này tập trung vào việc đảm bảo phần mềm đáp ứng các quy tắc và quy định pháp luật.

Cách thực hiện user acceptance testing

Số bước liên quan đến kiểm thử chấp nhận người dùng có thể khác nhau, tùy thuộc vào mức độ chi tiết mà team muốn xác định từng bước trong quy trình. Tuy nhiên, phần lớn thường bao gồm những bước sau:

• Plan: Các yêu cầu kinh doanh, time frame và chiến lược cho UAT được vạch ra.
• Xác định và tạo các kịch bản thử nghiệm trong thế giới thực: Các kịch bản thử nghiệm này phải bao gồm càng nhiều trường hợp chức năng mà người dùng cuối có thể gặp phải càng tốt.
• Chọn nhóm thử nghiệm: Các developers có thể quyết định chỉ cho một số ít người dùng cuối thử nghiệm phần mềm hay mở rộng thử nghiệm cho nhiều người tham gia hơn bằng cách cung cấp bản dùng thử miễn phí trên web. Người dùng cuối phải có kiến ​​thức về doanh nghiệp cũng như cách phát hiện và báo cáo vấn đề.
• Kiểm tra và ghi lại: Người dùng cuối bắt đầu thử nghiệm phần mềm, ghi lại mọi lỗi tiềm ẩn hoặc các vấn đề khác. Tất cả các lỗi phải được ghi lại trong trình theo dõi lỗi kèm theo ghi chú về cách tái tạo lỗi.
• Cập nhật code, kiểm tra lại và đăng xuất: Development team điều chỉnh code dựa trên kết quả kiểm tra, giải quyết mọi lỗi hoặc thực hiện các thay đổi được đề xuất, rồi kiểm tra lại. Khi phần mềm đáp ứng các tiêu chí của người dùng, testers sẽ ký vào các thay đổi.

Các thách thức khi thực hiện kiểm thử chấp nhận người dùng

Một số thách thức hoặc nhược điểm có thể xảy ra trong user acceptance testing bao gồm:

• Poor test planning: Bởi vì UAT là giai đoạn cuối cùng của vòng đời phát triển phần mềm nên bất kỳ sự chậm trễ nào trong các giai đoạn trước có nghĩa là có ít thời gian hơn và nhiều áp lực hơn để hoàn thành giai đoạn này nhanh hơn. Cần lập kế hoạch tốt hơn cho cả việc phát triển UAT và phần mềm, đồng thời nên phân bổ thời gian phát triển thích hợp cho từng việc.
• Bad choice of UAT users: Nếu UAT testers không được đào tạo bài bản, họ có thể không biết cách gửi lỗi hoặc báo cáo đúng cách. Điều này có thể khiến tổ chức không biết về các lỗi khác nhau hoặc cách tái tạo chúng. UAT testers cần được đào tạo bài bản.
• Testing environment and deployment: Việc sử dụng cùng một môi trường đã được sử dụng với kiểm tra chức năng và kiểm tra hệ thống có thể dẫn đến sự phụ thuộc của phần mềm trong môi trường cụ thể đó. Các tổ chức nên sử dụng một môi trường khác cho UAT.
• Communication gaps: Khoảng cách trong giao tiếp giữa UAT và các nhóm tester có thể gây ra sự chậm trễ hoặc vấn đề trong việc báo cáo lỗi hoặc các tình huống kiểm thử. Các nhóm cần đảm bảo rằng họ có quy trình lập kế hoạch và giao tiếp tốt.

Development teams phải thực hiện UAT vì các giả định của họ khi phát triển phần mềm có thể không đúng trong môi trường làm việc thực tế, do thông tin sai lệch, hiểu lầm, giám sát hoặc đơn giản là do các yêu cầu phát triển. Theo dõi Cole và tham gia khoá học ba để có thêm nhiều kiến thức chất lượng về lập trình và khoa học dữ liệu.
>> Xem thêm: Tổng quan về Data Mapping trong khoa học dữ liệu