Trong bài trước, chúng ta đã tìm hiểu data storytelling là gì và những lợi ích mà data storytelling mang lại. Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ cùng khám phá các hình thức data storytelling và cách xây dựng một data storytelling.
5 hình thức kể chuyện bằng dữ liệu
Báo cáo (Report)
Báo cáo là hình thức truyền tải thông tin chi tiết, cung cấp đầy đủ các số liệu, dữ liệu và phân tích về một chủ đề cụ thể. Báo cáo thường được sử dụng trong các tổ chức, doanh nghiệp để đánh giá tình hình hoạt động, hiệu quả công việc và đề xuất các giải pháp cải thiện. Một báo cáo hiệu quả cần được trình bày một cách logic, dễ hiểu và có khả năng truyền tải thông tin quan trọng đến người đọc.
Dashboard
Dashboard là một biểu đồ trực quan, tổng hợp các số liệu, chỉ số quan trọng của một tổ chức, doanh nghiệp. Dashboard giúp người dùng nắm bắt nhanh chóng tình hình hoạt động, xu hướng và có thể đưa ra các quyết định kịp thời. Một dashboard hiệu quả cần được thiết kế với giao diện trực quan, dễ đọc và liên kết chặt chẽ với nguồn dữ liệu cập nhật.
Infographic
Infographic là một hình thức kết hợp giữa văn bản và đồ họa để truyền tải thông tin một cách trực quan và dễ hiểu. Infographic thường được sử dụng để tóm tắt các số liệu, thông tin phức tạp thành các hình ảnh, biểu đồ đơn giản. Infographic giúp người đọc nắm bắt nhanh chóng thông tin cần truyền tải mà không cần đọc kỹ các đoạn văn dài.
Newsletter
Newsletter là bản tin thông tin định kỳ, cung cấp các tin tức, thông báo và dữ liệu liên quan đến một tổ chức, doanh nghiệp hoặc một lĩnh vực cụ thể. Newsletter thường được gửi đến các đối tượng đăng ký, như khách hàng, đối tác hoặc nhân viên. Một newsletter hiệu quả cần có nội dung hữu ích, được trình bày thu hút và có sự tương tác với người đọc.
Giao tiếp nội bộ
Giao tiếp nội bộ là hình thức trao đổi thông tin, dữ liệu giữa các bộ phận, nhóm công việc trong một tổ chức. Giao tiếp nội bộ hiệu quả giúp tăng cường sự phối hợp, chia sẻ thông tin và cải thiện hiệu quả hoạt động của tổ chức. Các hình thức giao tiếp nội bộ như họp nhóm, bản tin nội bộ, diễn đàn nội bộ… cần được thiết kế để truyền tải dữ liệu một cách rõ ràng, cụ thể và dễ hiểu.
Data storytelling có thể ứng dụng vào những lĩnh vực nào?
Data storytelling được ứng dụng trong nhiều ngành và tình huống khác nhau, bởi vì chúng có khả năng truyền tải thông tin hiệu quả. Dưới đây là một số ứng dụng phổ biến của data storytelling:
- Chiến lược kinh doanh: Data storytelling giúp các doanh nghiệp truyền đạt định hướng chiến lược của họ và đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu. Ngoài ra chúng giúp các nhà lãnh đạo hiểu được những thách thức kinh doanh, xác định các cơ hội và điều chỉnh hướng kinh doanh phù hợp.
- Bán hàng và tiếp thị: Bằng cách trình bày các câu chuyện dựa trên dữ liệu, các doanh nghiệp có thể truyền tải một cách hiệu quả giá trị sản phẩm hoặc dịch vụ của mình, thể hiện xu hướng thị trường và nêu bật những câu chuyện thành công của khách hàng.
- Báo cáo dữ liệu: Data storytelling giúp chuyển đổi dữ liệu thô thành báo cáo hấp dẫn. Data storytelling bổ sung bối cảnh và tường thuật vào dữ liệu, làm cho dữ liệu dễ tiếp cận, dễ hiểu và dễ nhớ hơn.
- Thuyết trình và nói trước công chúng: Data storytelling giúp nâng cao khả năng thuyết trình và tương tác nói trước công chúng bằng cách làm cho dữ liệu phức tạp trở nên dễ hiểu và hấp dẫn hơn. Bằng cách kết hợp hình ảnh, lời kể và kỹ thuật kể chuyện hấp dẫn, diễn giả có thể thu hút sự chú ý của khán giả và lan tỏa được thông điệp mà họ muốn gửi gắm.
Cách xây dựng một data storytelling
Bắt đầu bằng một câu chuyện
Thay vì lao ngay vào những con số, biểu đồ, hãy dẫn dắt người xem/nghe bằng một ví dụ cụ thể hoặc một tình huống đời thường liên quan đến vấn đề. Điều này sẽ giúp họ hình dung được tổng quan về nội dung mà dữ liệu muốn truyền tải.
Ví dụ, thay vì bắt đầu bằng cách trình bày các con số về mức độ ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn, bạn có thể mở đầu bằng câu chuyện về một người đàn ông phải đối mặt với những vấn đề sức khỏe do sống trong một môi trường ô nhiễm. Câu chuyện này sẽ giúp người nghe liên hệ và cảm thông với vấn đề một cách sâu sắc hơn trước khi được tiếp cận với dữ liệu cụ thể.
Biến hóa dữ liệu trở nên hấp dẫn hơn
Sau khi đã có được một cốt truyện cụ thể, bước tiếp theo là biến hóa dữ liệu một cách linh hoạt để câu chuyện trở nên sinh động, ấn tượng hơn. Bạn có thể sử dụng các biểu đồ, hình ảnh và các yếu tố trực quan khác để hỗ trợ việc truyền tải thông tin một cách rõ ràng và hiệu quả.
Ví dụ, thay vì chỉ đơn thuần liệt kê các con số về mức độ ô nhiễm không khí, bạn có thể sử dụng một biểu đồ so sánh mức độ ô nhiễm giữa các thành phố. Kết hợp với câu chuyện về người đàn ông phải đối mặt với vấn đề sức khỏe, biểu đồ này sẽ giúp người xem/nghe hình dung rõ hơn về tình trạng ô nhiễm và ảnh hưởng của nó đến con người.
Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng các yếu tố trực quan khác như infographic, hình ảnh minh họa hoặc thậm chí là video để làm phong phú thêm câu chuyện. Những yếu tố này không chỉ giúp tăng sự hấp dẫn mà còn giúp người xem/nghe dễ dàng nắm bắt và ghi nhớ thông tin.
Lồng ghép dữ liệu vào ngữ cảnh cụ thể
Một trong những yếu tố then chốt để xây dựng một câu chuyện dữ liệu thành công là việc lồng ghép các con số, thông tin vào từng ngữ cảnh cụ thể. Thay vì chỉ đơn thuần trình bày các số liệu, bạn nên liên kết chúng với những câu chuyện thực tế về thị trường, về những vấn đề mà doanh nghiệp đang phải đối mặt.
Ví dụ, thay vì chỉ nói rằng “Doanh số của chúng tôi tăng 20% trong quý này”, bạn có thể lồng ghép câu chuyện như sau: “Trong quý này, doanh số của chúng tôi đã tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này phản ánh sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường, đặc biệt là khi người tiêu dùng chuyển sang mua sắm trực tuyến nhiều hơn trong bối cảnh đại dịch COVID-19”.
Thúc đẩy sự kết nối
Sau khi đã lồng ghép dữ liệu vào ngữ cảnh cụ thể, bạn cần phải tạo ra sự kết nối giữa đối tượng mục tiêu với câu chuyện đang được kể. Sử dụng ngôn ngữ gần gũi, ví dụ minh họa và trải nghiệm thực tế sẽ giúp khách hàng cảm thấy gắn kết hơn với thông điệp.
Ví dụ, thay vì chỉ nói “Chúng tôi đã tăng 20% doanh số”, bạn có thể nói “Như chị/anh đã thấy, doanh số của chúng tôi đã tăng 20% trong quý này, phản ánh sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành bán lẻ trực tuyến. Với xu hướng này, chúng tôi tin rằng chị/anh sẽ có nhiều cơ hội để mở rộng kinh doanh trong thời gian tới”.
Bằng cách này, bạn không chỉ cung cấp thông tin dữ liệu mà còn gửi gắm thông điệp và kêu gọi hành động cụ thể từ phía khách hàng. Sự kết nối này sẽ khiến khách hàng cảm thấy gắn kết hơn với dữ liệu, từ đó nhanh chóng ra quyết định và hành động.
Thấu hiểu đối tượng mục tiêu
Để xây dựng một câu chuyện dữ liệu thành công, việc thấu hiểu đối tượng mục tiêu là yếu tố then chốt. Khi đặt mình vào vị trí của khách hàng, bạn sẽ nhận thức rõ hơn về những nhu cầu, thách thức mà họ đang phải đối mặt. Điều này giúp bạn xác định được những dữ liệu then chốt và tạo ra một câu chuyện ý nghĩa, đáp ứng được mong muốn của khách hàng.
Những lưu ý quan trọng khi kể chuyện bằng dữ liệu
Không phải ai cũng biết cách làm điều này một cách hiệu quả. Sau đây là 5 lưu ý quan trọng mà những người mới tìm hiểu về Data Storytelling cần phải biết:
- Xác định mục đích câu chuyện: Trước khi bắt đầu kể chuyện, bạn cần phải xác định rõ mục đích của câu chuyện đó là gì. Điều này sẽ giúp bạn tập trung vào những thông tin quan trọng và truyền tải thông điệp một cách rõ ràng.
- Sử dụng những nguồn dữ liệu tin cậy: Dữ liệu là cơ sở để xây dựng câu chuyện, vì vậy bạn cần phải đảm bảo rằng những nguồn dữ liệu mà bạn sử dụng là đáng tin cậy và chính xác. Hãy kiểm tra kỹ lưỡng nguồn gốc của dữ liệu và đảm bảo rằng nó được cập nhật thường xuyên.
- Tránh sử dụng quá nhiều thông tin: Không nên chèn quá nhiều thông tin vào câu chuyện để tránh gây quá tải cho đối tượng mục tiêu, khiến họ không thể nắm bắt được ý chính.
- Sử dụng những thuật ngữ dễ hiểu: Khi thuyết trình hay kể chuyện, bạn nên ưu tiên những từ ngữ đơn giản, tránh các thuật ngữ chuyên ngành gây khó hiểu.
Không thể phủ nhận rằng data storytelling đang trở thành một công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp thu hút khách hàng và nâng cao hiệu quả tiếp thị. Việc biến dữ liệu trở thành câu chuyện gần gũi và sinh động sẽ giúp tạo ra ấn tượng mạnh mẽ và giữ chân khách hàng hơn. Hi vọng qua những hình thức kể chuyện bằng dữ liệu mà chúng ta đã tìm hiểu, bạn sẽ có thêm nhiều ý tưởng sáng tạo trong việc áp dụng data storytelling trong chiến lược tiếp thị của mình. Tham gia ngay khoá học data analysis và khóa học data engineer để có thêm nhiều kỹ năng mới trong ngành.
>> Xem thêm: Data Storytelling là gì? (Phần 1) Vì sao doanh nghiệp nên ứng dụng Data Storytelling?
