Business Analysis và Business Analytics là hai hạng mục công việc đã gây ra không ít nhầm lẫn do tên gọi gần giống nhau, nhưng có tính chất hoàn toàn khác biệt. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ tường tận về hai thuật ngữ này và xác định được con đường trở thành BA của mình.
Hiểu đúng về business analysis và business analytics
Trong vòng 3 năm trở lại đây, Business Analysis vs Business Analytics là những thuật ngữ được đông đảo các bạn trẻ khối ngành kinh tế và trái ngành quan tâm. Tuy nhiên, chính vì tên gọi gần giống nhau nên Business Analysis và Business Analytics đã gây ra không ít sự nhầm lẫn.
Để hiểu một cách đơn giản, Business Analysis là một tập con bên trong khái niệm Business Analytics rộng lớn. Cụ thể, hãy cùng bóc tách từng phần của Business Analysis & Business Analytics này để tìm một cách chính xác:
Business trong business analysis và busines analytics
Đây là từ mang ý nghĩa ám chỉ công việc kinh doanh, các loại nghiệp vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cá nhân. Ở đây, công việc kinh doanh hay business sẽ được hiển thị thông qua data – dữ liệu, thông tin liên quan đến mọi yếu tố trong hoạt động kinh doanh.
Trong suốt quá trình hoạt động, doanh nghiệp lưu trữ data của khách hàng hay từ các hoạt động kinh doanh liên quan và rất cần làm việc với khối lượng data khổng lồ này để đạt được mục tiêu.
Analytics trong business analytics
Đây là danh từ chỉ môn giải tích hay các nguyên tắc trong môn phân tích. Nói cách khác, analytics đặt trọng tâm ở hoạt động phân tích dữ liệu kinh doanh trong quá khứ để đưa ra các dự đoán về hiệu quả kinh doanh trong tương lai của doanh nghiệp.
Analysis trong business analysis
Cùng là sự phân tích nhưng analysis nói đến việc tách rời một phần nhỏ của bức tranh tổng thể và đi tìm sự liên kết giữa các phần nhỏ ấy. Khác với việc dựa vào dữ liệu từ quá khứ để đưa ra dự đoán, analysis đi sâu vào chức năng và quy trình, từ đó xác định được nhu cầu kinh doanh và có các giải pháp hiệu quả.

Phân biệt business analysis vs business analytics
Tổng quan về công việc Business Analysis – Phân tích nghiệp vụ
Một chuyên viên phân tích nghiệp vụ sẽ sử dụng công nghệ, các công cụ cần thiết để giải quyết vấn đề, đưa ra giải pháp. Vấn đề có thể đến từ trong nội bộ doanh nghiệp hoặc với các kết nối bên ngoài. Chuyên viên sẽ tập trung vào quy trình và chức năng của bộ phận để đưa ra các giải pháp khắc phục, đảm bảo hoạt động doanh nghiệp hiệu quả.
Theo như IIBA (Tổ chức cấp chứng chỉ nghề BA hàng đầu thế giới), Business Analysis là hoạt động thực tiễn cho phép thay đổi trong bối cảnh tổ chức, bằng cách xác định nhu cầu và đề xuất các giải pháp mang lại giá trị cho các bên liên quan.
Cùng là xác định nhu cầu và đề xuất đưa ra giải pháp mang lại giá trị cho các bên liên quan, nhưng Business Analysis được chia ra làm hai loại: “outsource” – làm việc cho công ty chuyên cung cấp dịch vụ BA và “client” – làm việc trong nội bộ một doanh nghiệp. BA ở “client” sẽ làm việc tập trung về lĩnh vực mà công ty đang hoạt động, trong khi BA “outsource” sẽ làm việc với đa dạng ngành nghề hơn.
Một chuyên viên Business Analysis làm việc ở client sẽ có domain knowledge cụ thể và nhất là sẽ thực sự là người nắm được tường tận quy trình nghiệp vụ của mọi bộ phận trong công ty, biết được tại sao lại tồn tại yêu cầu này và tập trung đưa ra giải pháp.
Liên quan tới vấn đề công nghệ, mỗi BA sẽ có phạm vi công việc khác nhau, các tệp khách hàng khác nhau. Có BA sẽ làm việc chủ yếu với tầng quản lý, C-levels; có BA sẽ chuyên về mảng hệ thống, dữ liệu, đưa ra các requirements.

Nghiệp vụ của Business Analysis
Tại Việt Nam, hiện có hai mảng BA chính là “non-IT-BA” và “IT BA”. non-IT-BA thường xuất hiện ở các công ty non-tech, vị trí này có thể đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau từ các bộ phận như bán hàng, tiếp thị và thậm chí là nhân sự.
Trong khi đó, vị trí IT BA đang trở nên phổ biến. Chúng tập trung chủ yếu vào triển khai các giải pháp quản trị nguồn lực (ERP), quản lý quan hệ khách hàng (CRM) hoặc làm việc cho các công ty Outsourcing lớn. Họ đóng vai trò là cầu nối giữa khách hàng bên ngoài và nhóm triển khai dự án bên trong, chủ yếu là những chuyên gia công nghệ (còn được gọi là “dev guys”). Với sự hiểu biết về cả hai mảng, họ đóng vai trò quan trọng trong việc tương tác với khách hàng, hiểu vấn đề của họ và đề xuất các giải pháp phù hợp.
Tổng quan về công việc Business Analytics – Phân tích dữ liệu kinh doanh
Đúng như tên gọi, trọng tâm công việc của Business Analytics là tiến hành phân tích dữ liệu kinh doanh để khám phá thông tin quý báu, từ đó hỗ trợ quyết định. Do đó, ngành này yêu cầu đào tạo sâu rộng về kỹ năng thu thập và xử lý dữ liệu từ hoạt động kinh doanh, cùng với việc áp dụng các phương pháp phân tích này để đưa ra quyết định hiệu quả.
Công việc Business Analytics sẽ bao gồm việc sử dụng công cụ và phương pháp công nghệ để xử lý dữ liệu và biểu diễn nó dưới dạng biểu đồ và sơ đồ để trình bày cho các bên liên quan, với mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy sự phát triển và tăng doanh thu của công ty. Vị trí này thường tập trung ở các doanh nghiệp phát triển ổn định lâu năm hoặc tại các tập đoàn lớn, nơi chú trọng vào việc xử lý dữ liệu để đề xuất các giải pháp và chiến lược phát triển kinh doanh.

Nghiệp vụ của Business Analytics
Business Analysis và Business Analytics, đâu là Business Analyst?
Thực tế, mặc dù tính chất công việc khác nhau, Business Analyst thường được đề cập dưới dạng thuật ngữ tổng quan, áp dụng cho cả Business Analysis và Business Analytics.
Nếu bạn xem xét bản mô tả công việc (Job Descriptions) của Business Analyst, bạn sẽ thấy rằng thông tin về nó rất đa dạng và biến thiên, tùy thuộc vào ngành nghề cụ thể và yêu cầu riêng từ từng công ty trong lĩnh vực đó. Điều này tạo ra sự đa dạng và linh hoạt trong vai trò của Business Analyst, thích ứng với nhu cầu cụ thể của mỗi tổ chức.
Có thể thấy rằng Business Analytics chủ yếu tập trung vào việc phân tích, phân loại và tìm kiếm các mẫu và quan hệ trong dữ liệu tương tự. Tuy nhiên, phạm vi của nó thường bị giới hạn bởi sự có sẵn của dữ liệu thống kê và dữ liệu lớn trong các lĩnh vực và ngành công nghiệp cụ thể. Business Analysis được ứng dụng rộng rãi và phổ biến hơn bởi vì nó hoạt động dựa trên quy trình được xác định trước. Điều này làm cho nó phù hợp để giải quyết nhiều vấn đề khác nhau thuộc các ngành công nghiệp khác nhau.

Sự đa nhiệm của Business Analyst
Phân biệt rõ ràng về Business Analysis và Business Analytics sẽ giúp bạn xác định được đâu là mảng phù hợp với bản thân để phát triển. Theo dõi Cole.vn để cập nhật các thông tin hữu ích và kết nối với chương trình đào tạo BA uy tín hàng đầu Việt Nam.
Đừng quên tham gia ngay khóa học business analyst để lĩnh hội được nhiều kiến thức bổ ích nếu bạn hứng thú trong lĩnh vực này.















