Các loại hình vốn đầu tư qua các giai đoạn “Vòng gọi vốn Series A, B, C”

Nguyễn Quân

Một công ty khởi nghiệp với một ý tưởng kinh doanh tuyệt vời đang hướng tới mục tiêu đưa các hoạt động của mình đi vào vận hành trôi chảy. Từ những khởi đầu khiêm tốn, công ty đã chứng minh được giá trị mô hình và sản phẩm của mình, phát triển vững vàng nhờ vào lòng hảo tâm của bạn bè, gia đình và nguồn tài chính của chính những người sáng lập.

Theo thời gian, cơ sở khách hàng của startup đó bắt đầu phát triển và doanh nghiệp bắt đầu mở rộng hoạt động và mục tiêu của mình. Chẳng bao lâu, công ty đã vượt các đối thủ để được đánh giá cao, vươn tới cơ hội mở rộng trong tương lai bao gồm văn phòng mới, tăng nhân viên và thậm chí là phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Thông thường, những giai đoạn đầu của hoạt động kinh doanh được nêu chi tiết ở trên sẽ diễn ra tuần tự như vậy. Trong khi có rất ít các công ty may mắn phát triển theo mô hình được mô tả ở trên (với ít hoặc không có sự trợ giúp từ “bên ngoài”), thì phần lớn các công ty khởi nghiệp thành công đều cố gắng thực hiện nhiều nỗ lực để huy động vốn thông qua các vòng gọi vốn bên ngoài. Các vòng tài trợ này mang lại cho các nhà đầu tư bên ngoài cơ hội đầu tư tiền mặt vào một công ty đang phát triển để đổi lấy vốn chủ sở hữu hoặc quyền sở hữu một phần công ty đó. Khi thảo luận về các vòng tài trợ Series A, Series B và Series C, các thuật ngữ này đề cập đến quá trình phát triển doanh nghiệp thông qua đầu tư bên ngoài.

Có các loại vòng gọi vốn khác nhau dành cho các công ty khởi nghiệp, tùy thuộc vào ngành và mức độ quan tâm của các nhà đầu tư tiềm năng. Không có gì lạ khi các công ty khởi nghiệp tham gia vào những vòng tài trợ “hạt giống” hoặc tài trợ của nhà đầu tư thiên thần ngay từ đầu. Tiếp theo, các vòng tài trợ này có thể được nối tiếp bởi các vòng tài trợ Series A, B và C, cũng như các nỗ lực bổ sung để tìm kiếm vốn khác. Vòng A, B và C là những thành phần cần thiết cho một doanh nghiệp quyết định tự thân vận động, hay chỉ sống sót nhờ lòng hảo tâm của bạn bè, gia đình và túi tiền của họ.

Dưới đây, chúng ta sẽ xem xét kỹ hơn các vòng tài trợ này là gì, cách chúng hoạt động và điều gì làm chúng trở nên khác biệt với nhau. Con đường cho mỗi công ty khởi nghiệp có phần khác nhau, cũng như dòng thời gian để huy động vốn. Nhiều doanh nghiệp dành hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm để tìm kiếm nguồn vốn, trong khi những doanh nghiệp khác (đặc biệt là những doanh nghiệp có ý tưởng được coi là thực sự mang tính cách mạng hoặc những doanh nghiệp gắn liền với những cá nhân có thành công đã được chứng minh) có thể bỏ qua một số vòng tài trợ và chuyển qua quá trình vốn xây dựng nhanh chóng hơn.

Một khi phân biệt được các vòng này, sẽ giúp phân tích dễ dàng hơn các tiêu đề liên quan đến thế giới khởi nghiệp và đầu tư bằng cách nắm được chính xác của một vòng gọi vốn có ý nghĩa như thế nào đối với triển vọng và hướng đi của một công ty. Các vòng gọi vốn Series A, B và C chỉ đơn thuần là những bước đệm trong quá trình biến một ý tưởng tuyệt vời thành một công ty toàn cầu mang tính cách mạng, đã chín muồi để IPO.

Cách thức hoạt động của gọi vốn

Trước khi khám phá cách thức hoạt động của một vòng tài trợ, cần phải xác định những người tham gia khác nhau. Đầu tiên, những cá nhân hy vọng giành được tài trợ cho công ty của họ. Khi doanh nghiệp ngày càng trưởng thành, nó có xu hướng thăng tiến qua các vòng tài trợ. Thông thường một công ty bắt đầu với vòng hạt giống và tiếp tục với vòng tài trợ A, B và sau đó là C

Bên đầu kia là những nhà đầu tư tiềm năng. Trong khi các nhà đầu tư mong muốn các doanh nghiệp thành công vì họ ủng hộ tinh thần kinh doanh và tin tưởng vào mục tiêu và căn nguyên của các doanh nghiệp đó, thì họ cũng hy vọng thu được điều gì đó từ khoản đầu tư của mình.

Vì lý do này, gần như tất cả các khoản đầu tư được thực hiện trong một giai đoạn huy động vốn được sắp xếp sao cho nhà đầu tư hoặc công ty đầu tư giữ lại một phần quyền sở hữu của công ty. Nếu công ty phát triển và thu được lợi nhuận, nhà đầu tư sẽ được thưởng tương xứng với khoản đầu tư đã bỏ ra.

Trước khi bất kỳ vòng gọi vốn nào bắt đầu, các nhà phân tích thực hiện việc định giá công ty. Việc định giá được xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm quản lý, hồ sơ theo dõi đã được chứng minh, quy mô thị trường và rủi ro.

Một trong những điểm khác biệt chính giữa các vòng tài trợ là liên quan đến việc định giá doanh nghiệp, cũng như mức độ trưởng thành và triển vọng tăng trưởng của nó. Đổi lại, những yếu tố này tác động đến các loại hình nhà đầu tư có khả năng tham gia và lý do tại sao công ty có thể tìm kiếm nguồn vốn mới.

Dưới đây là các giai đoạn huy động vốn và ý nghĩa của các giai đoạn qua các vòng mà Cole xin giới thiệu tới anh chị.

Tài trợ Ươm mầm (Pre-Seed)

Giai đoạn ươm mầm (Pre-Seed là giai đoạn đầu tiên khi doanh nghiệp hoặc startup mới bắt đầu hình thành ý tưởng và xây dựng những nền tảng cơ bản cho sản phẩm hoặc dịch vụ. Ở giai đoạn này, doanh nghiệp chưa có doanh thu hoặc lợi nhuận, và rủi ro cực kỳ cao.

Nguồn vốn thường huy động:

Vốn tự có của nhà sáng lập
Vốn từ gia đình, bạn bè
Nhà đầu tư thiên thần (Angel Investors)
Vốn từ các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp (accelerators, incubators)

Ý nghĩa:

Cung cấp nguồn lực ban đầu để phát triển ý tưởng và xây dựng mô hình kinh doanh.
Cho phép doanh nghiệp thử nghiệm và phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ mẫu (prototype).
Giúp doanh nghiệp khởi đầu quá trình nghiên cứu thị trường và kiểm chứng nhu cầu từ khách hàng.

Mặc dù số vốn huy động ở giai đoạn này thường không lớn, nhưng đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp có thể phát triển và thu hút nhà đầu tư cho các giai đoạn tiếp theo.

Tùy thuộc vào tính chất của công ty và chi phí ban đầu được thiết lập để phát triển ý tưởng kinh doanh, giai đoạn cấp vốn này có thể diễn ra rất nhanh hoặc có thể mất nhiều thời gian. Cũng có khả năng các nhà đầu tư ở giai đoạn này không đầu tư để đổi lấy vốn cổ phần trong công ty. Trong hầu hết các trường hợp, các nhà đầu tư trong tình huống tài trợ tiền hạt giống là những người sáng lập công ty.

Tài trợ hạt giống

Tài trợ hạt giống là giai đoạn huy động vốn cổ phần chính thức đầu tiên. Sau khi phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ mẫu thành công, doanh nghiệp bước vào giai đoạn hạt giống, nơi cần nguồn vốn lớn hơn để hoàn thiện sản phẩm và bắt đầu triển khai ra thị trường. Đây là thời điểm doanh nghiệp cần thử nghiệm mô hình kinh doanh và bắt đầu có doanh thu ban đầu, nhưng vẫn còn nhiều rủi ro.

Nguồn vốn thường huy động:

Nhà đầu tư thiên thần (Angel Investors)
Quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) vòng sơ khởi (VC Seed Funding)
Các chương trình tăng tốc khởi nghiệp (Accelerators)

Ý nghĩa:

Giúp doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm và bắt đầu triển khai sản phẩm ra thị trường.
Hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng đội ngũ nhân sự quan trọng, từ kỹ thuật đến kinh doanh.
Tạo điều kiện để kiểm chứng mô hình kinh doanh qua thử nghiệm thị trường thực tế.
Chuẩn bị nền tảng cho giai đoạn mở rộng và tăng trưởng tiếp theo.

Giai đoạn này là thời điểm doanh nghiệp cần chứng minh khả năng tăng trưởng tiềm năng và thu hút khách hàng, từ đó tạo tiền đề cho việc huy động vốn lớn hơn ở giai đoạn tiếp theo.

Mặc dù các vòng tài trợ hạt giống khác nhau rất nhiều về số vốn chúng tạo ra cho một công ty mới, không có gì lạ khi các vòng này tạo ra các khoản tài trợ từ 10.000 đến 2 triệu USD cho một công ty khởi nghiệp. Đối với một số công ty khởi nghiệp, một vòng tài trợ hạt giống là đủ để những người sáng lập cảm thấy cần để đưa công ty của họ đến lên thành công; những công ty này có thể không bao giờ tham gia vào vòng gọi vốn Series A. Hầu hết các công ty huy động vốn tài trợ hạt giống được định giá trong khoảng từ 3 đến 6 triệu USD.

Giai đoạn tăng trưởng

Khi doanh nghiệp đã chứng minh được sản phẩm có thị trường và mô hình kinh doanh khả thi, giai đoạn tăng trưởng là lúc cần huy động vốn lớn để mở rộng quy mô và tăng tốc phát triển. Ở giai đoạn này, doanh nghiệp đã có doanh thu ổn định và cần nhiều nguồn lực để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nguồn vốn thường huy động:

Quỹ đầu tư mạo hiểm vòng Series A, B, C (Venture Capital Rounds)
Nhà đầu tư chiến lược (Strategic Investors)
Các quỹ đầu tư tư nhân lớn (Private Equity)

Ý nghĩa:

Giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất hoặc vận hành để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.
Đầu tư vào marketing, bán hàng và mở rộng thị trường để tăng trưởng doanh thu.
Tăng cường nguồn nhân lực và công nghệ, xây dựng hạ tầng quản lý hiệu quả hơn.
Củng cố vị thế doanh nghiệp trên thị trường, tạo sự khác biệt hóa sản phẩm và tăng cường cạnh tranh.

Đây là giai đoạn mà các quỹ đầu tư mạo hiểm bắt đầu quan tâm mạnh mẽ hơn, bởi doanh nghiệp đã giảm thiểu rủi ro và có tiềm năng phát triển vượt bậc.

Thông thường các doanh nghiệp sẽ trải qua một số giai đoạn sau

Vòng Series A:

Điều quan trọng ở vòng này là công ty phải phải có kế hoạch phát triển một mô hình kinh doanh tạo ra lợi nhuận lâu dài. Thông thường, các công ty khởi nghiệp hạt giống có những ý tưởng tuyệt vời tạo ra một lượng đáng kể người dùng nhiệt tình, nhưng công ty không biết cách biến kinh doanh thành lợi nhuận như thế nào. Thông thường, các vòng Series A huy động được khoảng 2 đến 15 triệu USD, tuy nhiên, con số này đã tăng lên trung bình do định giá của ngành công nghệ cao, hay còn gọi là các kỳ lân. Vốn Series A trung bình tính đến năm 2020 là 15,6 triệu USD.

Ở giai đoạn này, các nhà đầu tư cũng thường tham gia vào một quy trình mang tính chính trị hơn. Việc một số công ty đầu tư mạo hiểm dẫn đầu nhóm là điều bình thường. Trên thực tế, một nhà đầu tư duy nhất có thể đóng vai trò như một “mỏ neo”. Khi một công ty đã có được nhà đầu tư đầu tiên, thì việc thu hút thêm các nhà đầu tư cũng dễ dàng hơn. Các nhà đầu tư thiên thần cũng đầu tư vào giai đoạn này, nhưng họ có xu hướng ít ảnh hưởng hơn trong vòng tài trợ này so với giai đoạn tài trợ hạt giống.

Các công ty ngày càng có xu hướng sử dụng hình thức huy động vốn từ cộng đồng bằng cổ phần (equity crowdfunding) để tạo vốn với vai trò là một phần của vòng tài trợ Series A. Một phần lý do của việc này là thực tế là nhiều công ty, ngay cả những công ty đã giành được tài trợ vốn hạt giống thành công, cũng có xu hướng không giành được thêm được sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Thật vậy, chưa tới một nửa số công ty được nhận tài trợ hạt giống cũng sẽ tiếp tục gọi vốn ở vòng Series A.

vòng Series B

Các vòng Series B đều nhằm mục đích đưa doanh nghiệp lên một tầm cao mới, vượt qua giai đoạn phát triển. Các nhà đầu tư giúp các công ty khởi nghiệp đạt được điều đó bằng cách mở rộng phạm vi thị trường.

Các công ty đã trải qua các vòng tài trợ hạt giống và Series A đã phát triển cơ sở người dùng đáng kể và chứng minh cho các nhà đầu tư thấy rằng họ đã chuẩn bị cho thành công ở quy mô lớn hơn. Nguồn vốn Series B được sử dụng để phát triển công ty để có thể đáp ứng các mức nhu cầu này.

Việc xây dựng một sản phẩm chiến thắng và phát triển đội ngũ đòi hỏi phải có được những nhân tài chất lượng. Tăng cường phát triển kinh doanh, bán hàng, quảng cáo, công nghệ, hỗ trợ và nhân viên làm tiêu tốn một công ty một lượng ngân sách. Số vốn ước tính trung bình được huy động trong một vòng Series B là khoảng 33 triệu USD. Các công ty trải qua vòng tài trợ Series B đã được thành lập tốt và việc định giá của các công ty này có xu hướng phản ánh điều đó; hầu hết các công ty Vòng B có định giá từ khoảng 30 đến 60 triệu USD, với mức trung bình là 58 triệu USD.

Series B có vẻ giống với Series A về quy trình và những người tham gia chính. Vòng B thường được dẫn dắt bởi nhiều nhân vật giống như vòng trước đó, bao gồm một nhà đầu tư chủ chốt chính giúp thu hút các nhà đầu tư khác. Sự khác biệt của Series B là có thêm một làn sóng mới các công ty đầu tư mạo hiểm khác chuyên đầu tư vào giai đoạn sau.

Vòng Series C

Các doanh nghiệp lọt vào các vòng gọi vốn Series C đã khá thành công. Những công ty này tìm kiếm thêm nguồn vốn để giúp họ phát triển các sản phẩm mới, mở rộng sang các thị trường mới, hoặc thậm chí mua lại các công ty khác. Trong các vòng Series C, các nhà đầu tư bơm vốn vào phần thu lợi nhuận các doanh nghiệp thành công, với nỗ lực nhận lại hơn nhiều lần số tiền đó. Tài trợ Series C tập trung vào việc mở rộng quy mô công ty, phát triển nhanh nhất và thành công nhất có thể.

Cách khả thi để mở rộng quy mô một công ty có thể là mua lại một công ty khác.

Giai đoạn mở rộng và bứt phá (Expansion/Scale-Up Stage)

Sau khi đã đạt được một mức độ tăng trưởng ổn định, doanh nghiệp bước vào giai đoạn mở rộng và tìm cách bứt phá để trở thành một công ty lớn hơn, chiếm lĩnh thị trường toàn cầu hoặc mở rộng quy mô hoạt động đáng kể.

Nguồn vốn thường huy động:

Quỹ đầu tư mạo hiểm vòng Series D, E, F (Late-stage Venture Capital)
Private Equity
Đầu tư chiến lược từ các công ty lớn
Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO)

Ý nghĩa:

Cho phép doanh nghiệp mở rộng hoạt động ra quốc tế, chiếm lĩnh các thị trường mới và tăng trưởng mạnh mẽ.
Thâu tóm hoặc hợp tác với các công ty khác để mở rộng danh mục sản phẩm hoặc dịch vụ.
Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số và cải tiến công nghệ để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.
Chuẩn bị cho doanh nghiệp chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), nhằm tiếp cận vốn lớn hơn và phát triển bền vững.

Thông thường nhất, một công ty sẽ kết thúc huy động vốn cổ phần bên ngoài của mình với Vòng Series C. Tuy nhiên, một số công ty cũng có thể tiếp tục với các vòng gọi vốn Series D và thậm chí là Series E. Tuy nhiên, những công ty đạt được khoản tài trợ lên đến hàng trăm triệu đô la thông qua các vòng Series C thường được chuẩn bị để tiếp tục phát triển trên quy mô toàn cầu. Nhiều công ty trong số này sử dụng nguồn vốn Series C để giúp nâng cao giá trị của họ trước khi IPO. Tại thời điểm này, các công ty thường được định giá trong khoảng 118 triệu USD, mặc dù một số công ty tới Vòng tài trợ Series C có thể có mức định giá cao hơn nhiều. Các công ty tham gia vào Vòng gọi vốn Series C phải có cơ sở khách hàng vững chắc, nguồn doanh thu và lịch sử tăng trưởng đã được chứng minh.

Các công ty tiếp tục vòng tài trợ Series D có xu hướng làm như vậy bởi vì họ đang tìm kiếm động lực cuối cùng trước khi IPO hoặc, có thể là vì họ chưa đạt được các mục tiêu mà họ đã đề ra trong quá trình gọi vốn vòng Series C.

Giai đoạn chào bán cổ phiếu và phát triển sau IPO (IPO and Post-IPO Stage)

Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là đích đến của nhiều doanh nghiệp sau khi đã phát triển đến một quy mô lớn và cần tiếp tục huy động nguồn vốn lớn để mở rộng hơn nữa.

Nguồn vốn:

Vốn từ thị trường chứng khoán thông qua IPO.
Các quỹ đầu tư tổ chức (Institutional Investors).

Ý nghĩa:

Giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn lớn từ các nhà đầu tư công chúng.
Tăng cường tính thanh khoản cho cổ đông và nhà đầu tư ban đầu.
Mở rộng quy mô toàn cầu, tiếp tục đầu tư vào R&D, công nghệ và mở rộng thị trường.
Củng cố vị thế thương hiệu và tăng cường giá trị doanh nghiệp trên thị trường.

Đây là giai đoạn doanh nghiệp đã đạt đến đỉnh cao của quá trình tăng trưởng, và IPO không chỉ là cách để huy động vốn mà còn giúp doanh nghiệp khẳng định vị thế của mình trước công chúng và nhà đầu tư quốc tế.

Mỗi giai đoạn huy động vốn trong vòng đời doanh nghiệp mang ý nghĩa khác nhau và phản ánh sự phát triển của doanh nghiệp từ lúc mới hình thành cho đến khi đạt đỉnh cao. Việc huy động vốn thành công ở mỗi giai đoạn không chỉ là việc tìm kiếm nguồn tài chính, mà còn là quá trình xây dựng nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững và thành công dài hạn.

——————————-

Nhằm giúp các startup, và các doanh nghiệp và các nhà quản lý điều hành có thêm bệ đỡ để xây dựng công ty phát triển xa hơn thông quan các công thức Đổi mới sáng tạo cùng với đó là các nguồn lực vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, Edtech COLE kết hợp cùng shark Lê Mỹ Nga – Chủ tịch công ty cổ phần quản lý Quỹ WeAngels tổ chức khóa đào tạo: Innovation & Funding Raising – Công thức tăng trưởng đột phá cho doanh nghiệp

Khóa học cung cấp cho các học viên công thức chuẩn hóa doanh nghiệp (sản phẩm, dịch vụ và các quy trình được tối ưu,…) theo quy chuẩn để có thể bán sản phẩm ra thị trường quốc tế, các bí quyết tăng trưởng sau khi doanh nghiệp được chuẩn hóa, cùng với đó học viên sẽ được giới thiệu về các network về vốn đầu tư vô cùng chất lượng (Nhà đầu tư thiên thần, các tổ chức tài chính như ngân hàng, công ty dịch vụ tài chính và các quỹ đầu tư mạo hiểm) phù hợp với các giai đoạn phát triển doanh nghiệp của mình.

Anh chị nhanh tay đăng ký để đừng bỏ lỡ các cơ hội xây dựng các công ty tăng trưởng đột phá bằng đổi mới sáng tạo & nguồn lực vốn đầu tư mạo hiểm cho doanh nghiệp.

Thông tin chi tiết nội dung học về đổi mới sáng tạo (Innovation) tại: Link